Chuyển đổi số bệnh viện: Hạ tầng hay ứng dụng AI mới là ưu tiên?

Trong vài năm qua, trí tuệ nhân tạo (AI) đã trở thành từ khóa được nhắc đến nhiều nhất trong ngành y tế. Từ AI hỗ trợ chẩn đoán hình ảnh, AI Medical Scribe cho đến trợ lý lâm sàng thông minh, các bệnh viện trên toàn thế giới đang chạy đua để tận dụng công nghệ mới nhằm nâng cao chất lượng chăm sóc và tối ưu vận hành. Tuy nhiên, một câu hỏi quan trọng đang được đặt ra: bệnh viện nên ưu tiên đầu tư vào AI hay xây dựng hạ tầng chuyển đổi số trước?

Thực tế cho thấy nhiều tổ chức y tế đang đối mặt với một nghịch lý. Họ muốn triển khai AI nhưng lại thiếu dữ liệu chuẩn hóa, hệ thống bệnh án điện tử chưa hoàn thiện hoặc các phần mềm vận hành còn phân mảnh. Trong bối cảnh đó, AI có thể mang lại giá trị tức thời nhưng khó phát huy hiệu quả tối đa nếu nền tảng dữ liệu chưa sẵn sàng.

Hạ tầng số là nền móng của bệnh viện thông minh

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), dữ liệu y tế chất lượng cao là điều kiện tiên quyết để triển khai các giải pháp AI trong chăm sóc sức khỏe. Trong khi đó, báo cáo của IDC dự báo lượng dữ liệu y tế toàn cầu tăng trưởng với tốc độ khoảng 36% mỗi năm, cao hơn nhiều ngành kinh tế khác. Điều này đồng nghĩa với việc các bệnh viện cần một hạ tầng dữ liệu đủ mạnh để lưu trữ, quản lý và khai thác hiệu quả nguồn tài nguyên ngày càng lớn này.

Nếu dữ liệu bệnh nhân nằm rải rác ở nhiều hệ thống khác nhau, AI sẽ gặp khó khăn trong việc phân tích và đưa ra khuyến nghị chính xác. Đó là lý do nhiều bệnh viện lớn trên thế giới ưu tiên đầu tư vào các nền tảng như hồ sơ bệnh án điện tử (EMR/EHR), hệ thống quản lý bệnh viện (HIS), lưu trữ hình ảnh y khoa (PACS) và kho dữ liệu tập trung trước khi triển khai các ứng dụng AI quy mô lớn.

Theo khảo sát Deloitte Global Health Care Outlook, 73% lãnh đạo các tổ chức y tế cho rằng khả năng tích hợp dữ liệu và khả năng tương tác giữa các hệ thống là rào cản lớn nhất trong quá trình ứng dụng AI. Trong khi đó, HIMSS (Healthcare Information and Management Systems Society) cho biết các bệnh viện có mức độ trưởng thành số cao thường đạt hiệu quả vận hành tốt hơn từ 15% đến 20% so với các đơn vị chưa hoàn thiện hạ tầng dữ liệu.

AI đang tạo áp lực thay đổi

Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa là các bệnh viện nên trì hoãn AI. Ngược lại, AI đang trở thành động lực thúc đẩy quá trình chuyển đổi số diễn ra nhanh hơn.

Theo báo cáo của McKinsey & Company năm 2023, AI tạo sinh (Generative AI) có thể mang lại từ 200 đến 360 tỷ USD giá trị kinh tế mỗi năm cho ngành y tế toàn cầu thông qua việc tối ưu quy trình, hỗ trợ ra quyết định lâm sàng và giảm chi phí hành chính.

Các ứng dụng như AI Medical Scribe đang giúp bác sĩ giảm đáng kể thời gian ghi chép bệnh án. Nghiên cứu của Microsoft và Nuance cho thấy các giải pháp AI hỗ trợ tài liệu hóa lâm sàng có thể giảm từ 50% đến 70% thời gian nhập liệu thủ công, đồng thời giúp hơn 79% bác sĩ cảm thấy giảm áp lực hành chính trong công việc hàng ngày.

Trong lĩnh vực chẩn đoán hình ảnh, nghiên cứu đăng trên Nature Medicine cho thấy AI có thể hỗ trợ phát hiện một số bất thường trên phim X-quang và CT với độ chính xác tương đương hoặc cao hơn mức trung bình của chuyên gia trong một số tình huống cụ thể. Điều này giúp rút ngắn thời gian đọc kết quả và tăng hiệu suất của đội ngũ chuyên môn.

Những kết quả này khiến nhiều bệnh viện không muốn chờ hoàn thiện toàn bộ hạ tầng trước khi bắt đầu hành trình AI.

Ưu tiên đúng: Hạ tầng và AI phải đi cùng nhau

Thay vì xem đây là hai lựa chọn đối lập, các chuyên gia công nghệ y tế ngày càng đồng thuận rằng chuyển đổi số bệnh viện cần được triển khai theo mô hình song song.

Hạ tầng dữ liệu đóng vai trò là nền móng, trong khi AI là lớp ứng dụng tạo ra giá trị kinh doanh và lâm sàng. Một hệ thống bệnh viện hiện đại cần vừa xây dựng kho dữ liệu tập trung, vừa triển khai những giải pháp AI có khả năng mang lại hiệu quả nhanh như tự động hóa hồ sơ bệnh án, hỗ trợ chăm sóc khách hàng hay tối ưu vận hành.

Theo Grand View Research, thị trường AI trong y tế toàn cầu được dự báo đạt hơn 187 tỷ USD vào năm 2030, với tốc độ tăng trưởng kép hàng năm (CAGR) trên 38%. Điều này cho thấy AI sẽ sớm trở thành một phần không thể thiếu trong chiến lược phát triển của các bệnh viện hiện đại.

Những bệnh viện thành công nhất trong thập kỷ tới có thể không phải là những đơn vị sở hữu nhiều công nghệ AI nhất, mà là những tổ chức biết kết hợp hạ tầng dữ liệu, quy trình vận hành và AI thành một hệ sinh thái thống nhất.

Trong kỷ nguyên y tế số, câu hỏi không còn là “hạ tầng hay AI”. Câu hỏi đúng hơn là làm thế nào để xây dựng một nền tảng dữ liệu đủ mạnh để AI thực sự tạo ra giá trị cho bác sĩ, bệnh nhân và toàn bộ hệ thống bệnh viện. Những tổ chức đầu tư đúng vào cả hai yếu tố này sẽ có lợi thế cạnh tranh vượt trội trong tương lai của ngành chăm sóc sức khỏe.