Quản lý Trí tuệ Nhân tạo (AI): Xu hướng toàn cầu và cách tiếp cận của Việt Nam
Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo (AI) phát triển nhanh và có ảnh hưởng sâu rộng đến mọi lĩnh vực của xã hội. Nhiều quốc gia và khu vực đã bắt đầu xây dựng khung pháp lý và chính sách quản lý AI nhằm cân bằng giữa thúc đẩy đổi mới và kiểm soát rủi ro.
Xu hướng quản lý AI trên thế giới
Trên phạm vi toàn cầu, một số xu hướng quản lý AI quan trọng đang hình thành và phát triển, từ khuyến nghị đạo đức sang thiết lập khung pháp lý ràng buộc, với trọng tâm là bảo vệ người dùng và quyền con người.
Đạo luật Trí tuệ Nhân tạo (AI Act) của Liên minh Châu Âu (EU) đã ban hành khung pháp lý toàn diện đầu tiên trên thế giới nhằm bảo vệ người dùng và quyền con người.
- Các hệ thống AI được phân loại thành theo 4 mức độ rủi ro:
- Rủi ro không thể chấp nhận được
- Rủi ro cao
- Rủi ro hạn chế
- Rủi ro thấp
- AI Act được áp dụng chế tài nghiêm khắc, với mức phạt có thể lên tới 35 triệu euro hoặc 7% doanh thu toàn cầu nhằm tăng tính răn đe và đảm bảo trách nhiệm của tổ chức, doanh nghiệp triển khai AI
Quản lý AI tại Việt Nam
Tại Việt Nam, quản lý AI đang ở giai đoạn hoàn thiện khung pháp lý sau khi Quốc hội thông qua Luật số 134/2025/QH15 Luật Trí tuệ nhân tạo 2025 vào tháng 12/2025 với đa số đại biểu đồng ý thông qua (90,7% tán thành) và chính thức có hiệu lực từ ngày 01/03/2026, đánh dấu bước chuyển từ quản lý AI bằng quy định rời rạc sang một hệ thống pháp lý chuyên biệt và thống nhất. Luật này được thiết kế theo nguyên tắc quản lý để phát triển, cân bằng kiểm soát rủi ro và thúc đẩy sáng tạo, phù hợp với chuẩn mực quốc tế.
- Nguyên tắc quản lý:
- Lấy con người làm trung tâm: AI phục vụ con người, không thay thế con người; công bằng, minh bạch và không thiên vị
- Đảm bảo được quyền con người, quyền riêng tư và an ninh quốc gia
- AI đi đối với phát triển bền vững
- Trách nhiệm: Nhà cung cấp và triển khai hệ thống AI có trách nhiệm thiết lập biện pháp quản lý rủi ro, giải trình kết quả, tham gia bảo hiểm. Người sử dụng phải tuân thủ quy trình
- Phạm vi áp dụng: Áp dụng với mọi tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước có hoạt động liên quan đến AI tại Việt Nam
Kết luận
Quản lý AI ngày nay là một chủ đề pháp lý và chính sách quan trọng trên thế giới. Một số khu vực như EU đã đi tiên phong với những quy định toàn diện và nghiêm ngặt. Việt Nam cũng đang hoàn thiện khuôn khổ pháp lý riêng cho AI, với luật mới nhằm tạo điều kiện phát triển AI một cách an toàn và có trách nhiệm trong bối cảnh hội nhập quốc tế.
Quickom tin rằng quản lý AI là nền tảng để AI phát triển an toàn, minh bạch, có trách nhiệm và tạo giá trị bền vững.